Mae ‘cogio’ (cuckooing) yn digwydd yng Ngogledd Cymru Wednesday 28 August 2019

Mae’n bosib y byddwch wedi clywed tipyn am hyn yn y newyddion yn ddiweddar. Mae ‘cogio’ (cuckooing) yn digwydd yng Ngogledd Cymru. I’r rhai ohonoch sydd erioed wedi clywed am gogio o’r blaen, mae’n drosedd lle mae deliwr cyffuriau yn dod yn gyfaill i berson bregus, ac yna’n cymryd drosodd eu tŷ a’i ddefnyddio fel lle ar gyfer delio cyffuriau. Yn union fel y gog mae’r deliwr yn symud i mewn, cymryd yr eiddo drosodd a’i droi yn ffau cyffuriau.


Mae ‘cogio’ (cuckooing) yn digwydd yng Ngogledd Cymru

Defnyddir y term Llinellau Cyffuriau (County Lines) i ddisgrifio gangiau, grwpiau neu rwydweithiau cyffuriau sy’n cyflenwi cyffuriau o ardaloedd trefol megis Manceinion neu Lerpwl i ardaloedd maestrefol ar draws y wlad, yn cynnwys trefi marchnad ac arfordirol Gogledd Cymru, drwy ddefnyddio llinellau ffôn symudol penodol neu “deal lines”. Maent yn manteisio ar blant ac oedolion bregus i symud y cyffuriau i ac o’r ardal drefol, ac i storio’r cyffuriau mewn marchnadoedd lleol. Yn aml iawn byddant yn defnyddio bygythiadau, trais ac arfau, yn cynnwys cyllyll, deunydd cyrydol (corrosives) a drylliau.

Yn aml iawn bydd amgylchiadau/ cefndiroedd y bobl ifanc/ oedolion bregus sy’n cael eu hecsbloetio i ddosbarthu cyffuriau yn debyg, ac yn gallu cynnwys:

• Bod yn gaeth i gyffuriau/ dyledion cyffuriau/ arbrofi gyda chyffuriau

• Bod yn gaeth i alcohol neu yfed dan oed

• Dioddef gyda phroblemau iechyd meddwl neu anawsterau dysgu

• Mewn perthynas neu gyfeillgarwch gydag aelod gang

• Yn dod o gefndiroedd difreintiedig neu deuluoedd sydd wedi gwahanu

• Pobl ifanc sy’n aml yn mynd ar goll o’r cartref

• Pobl ifanc sy’n colli ysgol yn aml

• Plant sydd dan ofal/ dan ofal gwasanaethau cymdeithasol

Pwy sy’n dioddef?

Gall y dioddefwyr fod yn unrhyw un yn ein cymuned – gallent fod mor ifanc â 10 neu mor hen â 90 – mae gangiau troseddwyr yn gallu manteisio ar wendid ym mhob ffurf.

• Gall pobl ifanc ddod yn gaeth i’r gangiau drwy arbrofi gyda chyffuriau neu ymwneud â chriwiau o bobl sy’n dylanwadu’n ddrwg arnynt, a hefyd drwy fynd i ddyled cyffuriau.

• Unwaith y maent mewn dyled i ddeliwr, cant eu hannog i werthu cyffuriau er mwyn talu eu dyled.

• Bydd y gang yn sicrhau na fydd y ddyled fyth yn cael ei thalu’n llawn, ac yn fuan iawn gall y dioddefwr ddod yn gaeth mewn cylchred sy’n golygu mai parhau i droseddu yw eu hunig ddewis.

• Po fwyaf y maent yn troseddu, y lleiaf tebygol ydynt o beidio â dweud wrth unrhyw un am yr hyn sy’n digwydd, neu o geisio cymorth.

• Byddant yn cael eu hanfon i deithio i rannau eraill o’r wlad lle nad ydynt yn adnabyddus i’r heddlu na gwasanaethau cymdeithasol, a lle gallent weithredu heb gael sylw

• Yn ystod yr amser yma y maent yn ei dreulio oddi cartref, maent mewn perygl dwys o gael niwed gan y bobl y maent yn gwerthu’r cyffuriau iddynt neu i ddelwyr cyffuriau lleol eraill sy’n cystadlu yn y farchnad.

• Gall pobl hŷn hefyd gael eu camfanteisio i ddelio mewn cyffuriau, arfau ac arian, ond hefyd gall eu cartrefi gael eu meddiannu gan gangiau sy’n chwilio am rywle i guddio eu cyffuriau neu rywle i ddelio cyffuriau ohono

• Gall oedolion sydd ag anableddau corfforol neu feddyliol, neu oedolion sy’n gaeth i rywbeth neu sy’n hŷn ddioddef o drosedd ‘cogio’ lle mae gang yn meddiannu eu cartref.

• Mae’r troseddau hyn yn gallu creu dioddefwyr eraill sy’n cynnwys perthnasau’r person sy’n cael eu camfanteisio, sy’n “colli” rhywun y maent yn agos atynt i gang o droseddwyr. Mae’r cymunedau ble lle caiff y cyffuriau, a’r trais sy’n mynd law yn llaw â hwy, ei ‘allforio’ iddynt yn dioddef hefyd.

Beth yw’r arwyddion?

Mewn plant, gallai arwyddion eu bod yn dioddef camfanteisio troseddol gynnwys:

• mynd ar goll oddi cartref neu fod yn absennol o’r ysgol heb eglurhad;

• ymwneud â ffrindiau newydd nad yw’r rhieni yn eu hadnabod;

• arbrofi gyda chyffuriau, canabis gan amlaf;

• bod â mwy nag un ffôn symudol;

• ymddangos yn nerfus/ofnus/cyfrwys/cyfrinachol;

• dioddef anafiadau na allant eu hegluro; meddu ar docynnau trên neu fws.

Mewn oedolion, mae arwyddion eu bod yn dioddef ‘cogio’ yn cynnwys:

• perthynas neu gymydog ddim yn cael eu gweld am beth amser;

• ymwelwyr a cheir dieithr yn eu cartref ar adegau anarferol;

• cyfnewid arian neu becynnau yn digwydd y tu allan i’w cartref;

• defnydd amlwg o gyffuriau yn y stryd; difrod a dirywiad yn ymddangosiad eu cartref;

• newid yn eu personoliaeth neu ymddygiad, e.e. roeddent yn arfer dweud ‘helo’, ond nawr maent yn ymddangos yn nerfus/ yn bryderus/ wedi eu brawychu.

Os ydych chi’n amau fod trosedd o’r math hwn yn digwydd yng nghartref rywun yr ydych yn eu hadnabod dylech godi’r ffôn a galw Heddlu Gogledd Cymru ar 101, neu 999 os oes trosedd wrthi’n digwydd, neu gallwch ffonio’r elusen annibynnol Crimestoppers yn ddienw ar 0800 555 111. Ceir mwy o wybodaeth am ymgyrch Llinellau Cyffuriau Crimpestoppers drwy’r clicio yma


Yn ôl i'r rhestr