Galw ar bobl i fod yn dditectifs gan helpu i daflu goleuni ar hanes pentref Gwener 26 Hydref 2018

Mae hen adeilad rheilffordd ar y rhodfa yng Ngallt Melyd, Prestatyn, wrthi’n cael ei ail-wampio ar gost o £1.2 miliwn, lle bydd yr adeilad gwag yn cael ei drosglwyddo’n hwb yn cynnwys siop, caffi, arddangosfa treftadaeth, cyfleuster llogi beiciau, ac unedau busnes.


Galw ar bobl i fod yn dditectifs gan helpu i daflu goleuni ar hanes pentref

Y gobaith yw y bydd yr adeilad rhestredig Gradd II – a adwaenir fel Y Shed – yn cael ei agor flwyddyn nesaf, ac mae arweinwyr y prosiect, cymdeithas dai elusennol Grŵp Cynefin a Grŵp Gweithredu Preswylwyr Gallt Melyd, yn awyddus i sicrhau fod y prosiect yn adlewyrchu bywyd Gallt Melyd.

Gellir arddangos arteffactau a hen luniau o fewn yr adeilad a gofynnir i bobl helpu i ddadlennu trysorau hanesyddol cudd.

Dywedodd Mair Edwards, Rheolwr Mentrau Cymunedol Grŵp Cynefin: “Rydym i gyd yn cadw hen luniau o’n teulu a bywyd pentrefol sydd o bosib wedi eu tynnu gennym ni ein hunain neu wedi’u hetifeddu gan ein rhieni neu deidiau a neiniau. Gall lluniau diddorol iawn sy’n adrodd hanes Gallt Melyd dros y blynyddoedd fod yn llechu yng nghefn cypyrddau neu mewn hen albym.

“Ond nid hen luniau yn unig rydym yn chwilio amdanynt. Gall hen ddillad, arteffactau, llyfrau neu wrthrychau sy’n cyfleu hanes y pentref fod wedi’u rhoi o’r neilltu. Buasem wrth ein boddau’n gweld beth sydd gan bobl ac rydym yn gwahodd pobl draw i fore agored ble y gallwn sganio lluniau a thynnu lluniau o eitemau gyda’r bwriad o ddod o hyd i gartref parhaol iddynt yn Y Shed unwaith y bydd wedi agor.”

Gofynnir i bobl ddod ag unrhyw eitem neu luniau gyda nhw i Ganolfan Gymunedol Gallt Melyd ddydd Mawrth, 30 Hydref, rhwng 10am ac 1pm. Gellir sganio a storio lluniau, a byddir yn tynnu lluniau a chatalogio gwrthrychau.

“Mae’n bosib fod gan bobl bethau sy’n berthnasol i hanes Y Shed – roedd yn ran allweddol o’r lein rheilffordd o Ddyserth i Brestatyn am nifer fawr o flynyddoedd – neu efallai fod gan bobl bethau anghyffredin sy’n gysylltiedig â’r mwyngloddiau plwm neu’r chwareli calchfaen. Roedd cannoedd o fwyngloddwyr yn gweithio yn y pentref ers talwm a byddai’n dda o beth petai hyn yn cael ei adlewyrchu yn Y Shed.

“Nid ydym yn gofyn i bobl roi eu lluniau a’u harteffactau i ni ar hyn o bryd ond yn hytrach ein galluogi i gael llun ohonynt a’u cofnodi fel y gallwn weld beth sydd gan bobl ac yna gallwn fynd ar drywydd unrhyw eitem sydd o ddiddordeb arbennig i ni,” ychwanegodd Mair.

Mae adeiladwyr ar y safle eisoes wedi datguddio poteli diod Fictorianaidd a chredir y cawsant eu defnyddio gan weithwyr a theithwyr y rheilffordd. Efallai y bydd rhai o’r poteli’n cael eu harddangos yn Y Shed – yr atyniad treftadaeth rheilffordd cyntaf o’i fath ym Mhrestatyn – pan fydd yn agor.

Gall unrhyw un sy’n dymuno cymryd rhan gysylltu â Grŵp Cynefin ar 0300 111 2122.


Yn ôl i'r rhestr