Ystlumod yn dod adref nôl i glwydo ar safle tai fforddiadwy newydd yn Sir Ddinbych Llun 25 Gorffennaf 2016

Mae ysgol gynradd yn Sir Ddinbych wedi ymweld â datblygiad tai fforddiadwy i weld sut mae cymdeithas dai Grŵp Cynefin yn gweithio o amgylch ystlumod ar safle adeiladu tai newydd.


Ystlumod yn dod adref nôl i glwydo ar safle tai fforddiadwy newydd yn Sir Ddinbych

Ymwelodd disgyblion Ysgol Gwernant yn Llangollen, Sir Ddinbych â hen Ysbyty Llangollen yn y dref i ddysgu mwy am y dulliau ecolegol o adeiladu cartrefi ar gyfer pobl leol pan fo bywyd gwyllt yn bresennol.

“Gall adeiladu cartrefi ddod â heriau ychwanegol i chi weithiau, a dyma’n union welson ni wrth adeiladu yn Llangollen,” eglura Bryn Davies, Rheolwr Datblygu Grŵp Cynefin.

“Roeddem yn gwybod cyn i ni brynu’r Ysbyty bod ystlumod lleiaf soprano yn byw ar y safle, felly roedd ein harbenigedd amgylcheddol yn dechrau’r funud roedden ni’n prynu’r tir.”

Mae’r dylunio a chynllunio’r adeiladu ar gyfer y safle, a fydd yn gartref i 6 tŷ tair a phedair ystafell wely, a 6 fflat dwy ystafell wely, yn gorfod ystyried cyfnod magu’r ystlumod.

Yn ôl Bryn Davies: “Mae ystlumod yn rhywogaeth gaiff ei gwarchod, felly roedd rhaid i ni baratoi ein cynlluniau adeiladu o amgylch yr ystlumod a chael trwydded gan Llywodraeth Cymru. Mae’r arolygon cychwynnol a gynhaliwyd wedi cofrestru 656 o ystlumod lleiaf soprano o amgylch y safle yn ystod un noson arbennig!

“Roedd rhaid felly gohirio’r cyfnod adeiladu, i sicrhau bod yr ystlumod wedi gadael yr adeilad ar ddiwedd yr haf ac wedi iddynt orffen eu cyfnod magu. Yna, aethom ati i adeiladu adeilad newydd ar eu cyfer. Roedd rhaid i ni weithio o fewn misoedd y gaeaf i adeiladu’r cartref newydd, a fyddai hefyd yn datblygu yn storfa biniau, gan y byddent yn dychwelyd yn fuan i’r safle yn barod ar gyfer tymor magu’r flwyddyn ganlynol.

“Mi adeiladon ni adeilad newydd sy’n sefyll ar ei draed ei hun, wedi ei orchuddio â choed gyda digon o bwyntiau mynediad i’r ystlumod - sy’n dynwared hen strwythur yr ysbyty lle mae’r ystlumod wedi bod yn byw ac yn bridio yn llwyddiannus ers y 1990au,” esbonia Bryn Davies. “Mae’r ystlumod yn byw yng ngheudod yr adeilad, felly roedd yn bwysig ein bod yn ailadrodd yr amgylchedd sy’n eu hannog i symud i mewn i’r adeilad newydd unwaith y bydd y cyfnod clwydo ddechrau mis Mai.

Yn hen adeilad yr ysbyty roedd yr ystlumod yn defnyddio rhan o’r adeilad oherwydd ei olwg at yr haul. Roedd yn cynhesu’r strwythur yn ystod y dydd, gan gario a chadw’r gwres yn y nos gan ei wneud yn fagwrfa ddelfrydol. Mae’r benywod yn gadael yr ystlumod bach yn y nos i chwilio am fwyd tra bod y rhai ifanc yn cael eu gadael yn ddiogel ac yn glyd mewn amgylchedd cynnes.

“Rydyn ni wedi ailadrodd yr amodau yna yn yr adeilad newydd, ac rydyn ni’n falch iawn o ddweud bod yr ystlumod wedi dychwelyd yn eu heidiau. Ymwelodd disgyblion Ysgol Gwernant y safle yn ddiweddar a chawsom y cyfle i rannu’r profiadau roeddem wedi eu cael gyda’r ystlumod wrth i ni geisio adeiladu cartrefi newydd, yn enwedig yma yn Llangollen. “

Dywedodd Mrs Eleri Jones, athrawes blwyddyn 3 a 4 Ysgol Gwernant a ymwelodd â‘r safle gyda’r bobl ifanc: “Mwynhaodd y disgyblion eu hymweliad â hen safle’r ysbyty. Roedd yn ddiddorol clywed am yr ystlumod a deall sut roedd Grŵp Cynefin wedi gorfod adeiladu cartref newydd yn arbennig ar eu cyfer. Roedd yr ymweliad yn rhan o’n Gwobr Cyngor Eco Baner Platinwm diweddar ac roedd yn clymu’n dwt gyda’n hamgylchedd lleol yma yn Llangollen. Cawsom hefyd weld y tai eu hunain yn cael eu hadeiladu ar y safle, ac wrth gwrs, y peiriannau mawr oedd yn boblogaidd iawn gyda’r disgyblion!”

Mae’r datblygiad ar y safle yn mynd rhagddo’n dda ac amcangyfrifir y bydd y gwaith wedi ei gwblhau yno yng nwanwyn 2017.


Yn ôl i'r rhestr